سخنرانی استاد اکبر زمانی لنجانی با عنوان کاربرد مثلث خیام در ترسیم نقشمایه های چهار ترنج

در قسمت سخنرانی های علمی این همایش، ابتدا دکتر اکبر زمانی لنجانی ریاضیدان، خیام‌شناس و پژوهشگر هندسه نقوش؛ سخنرانی خود را ارائه کردند. قسمتی از سخنرانی ایشان به شرح زیر است:

 یکی از آرایه‌های بحث‌برانگیز و جذاب در علم ریاضیات، مثلث خیام-پاسکال است که ابتدا توسط حکیم عمر خیام نیشابوری، دانشمند بزرگ ایرانی و پس از آن، به فاصله زمانی بیش از ششصد سال توسط دیگر ریاضیدانان بزرگ جهان مطرح و بسط گردید. آن چه که تا کنون به عنوان مهمترین کاربرد این مثلث مطرح و شناخته شده است، محاسبه ضرایب بسط دو جمله‌ای نیوتن است؛ لیکن قابلیت‌های این مثلث بیش از آن است که تا کنون معرفی شده و در دیگر علوم و فنون از جمله هندسه نقوش و رسامی نیز کاربرد فراوانی داشته است. همگامی کاربرد مثلث خیام در ترسیم نقشمایه‌های پرکاربرد هندسه نقوش، آن چنان است که به نظر می‌رسد اساس هنرهای سنتی ایران بر پایه آن استوار بوده است. بدین منظور این پژوهش قصد دارد با حل معادله مثلث خیام به روش هندسی و معرفی مسطره (خط‌کشی) به چگونگی ترسیم نقشمایه چهار ترنج براساس قاعده مثل خیام بپردازد. بیان اهمیت چهار ترنج در تاریخ هنرهای تجسمی و کاربردی ایران و همچنین بهره‌گیری از تصویرهای چهار ترنج در آرایه‌های معماری به خصوص در کاشی‌کاری مدنظر این پژوهش خواهد بود.