برگزاری همایش ملی «خیام در گسترة تاریخ» در دانشگاه نیشابور با محوریت بازخوانی علمی-تمدنی حکیم نیشابوری

برگزاری همایش ملی «خیام در گسترة تاریخ» در دانشگاه نیشابور با محوریت بازخوانی علمی-تمدنی حکیم نیشابوری

همایش ملی «خیام در گسترة تاریخ» اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ به میزبانی دانشگاه نیشابور برگزار شد. این رویداد علمی با هدف بازتعریف مسئله خیام در منظومه تاریخ علم، اندیشه و فرهنگ ایران و با تأکید بر رویکردی مسئله‌محور و میان‌رشته‌ای طراحی شده است.

بر اساس گزارش دبیر علمی همایش (دکتر سید علی سراج) و دبیر اجرایی (دکتر مصطفی لعل شاطری)، همایش با استقبال جامعه علمی روبه‌رو شد و از میان نزدیک به ۴۰ مقاله ارسالی، ۲۲ مقاله برای چاپ کامل و ۱۲ مقاله برای چاپ در بخش چکیده‌ها برگزیده شدند.

مقالات ارائه‌شده در این همایش ابعاد گوناگون شخصیت و اندیشه خیام را واکاوی کرده‌اند که از آن جمله است:

- **بازخوانی وجوه تاریخی-تمدنی زندگی خیام** در قالب مستند کارآگاهی (مصطفی لعل شاطری).
- **نگاه خیام به حکومت و حکمرانان** و تحلیل دوگانگی حضور در دربار و نقد قدرت در رباعیات (زلمی سروری و همکاران).
- **کارکرد سیاسی-دیوانی اصلاحات تقویمی خیام** در ساختار قدرت سلجوقیان (مهدی برزنونی).
- **واکاوی انتقادی مناسبات قدرت و الگوهای حکمرانی** در اندیشه خیام (صمد مؤمنی).
- **نقش حکیم خیام در ابداع تقویم جلالی** و بررسی زمینه‌های تاریخی و دستاوردهای نجومی آن (علیرضا روحی و علی حسین‌زاده).
- **شخصیت‌شناسی گیومرت و جمشید در نوروزنامه** منسوب به خیام (پیمان ابوالبشری و لیلا جمیل‌زاده).
- **تأثیر جریانات کلامی و فرق مذهبی عصر سلجوقی** بر جهان‌بینی خیام (صمد مؤمنی).
- **بررسی نسخه خطی رباعیات خیام مورخ ۹۴۰ق** از منظر کتاب‌آرایی و متن‌پژوهی (مصطفی لعل شاطری).
- **رباعیات خیام در آیینه تاریخ** و بازتاب تحولات سیاسی-اجتماعی روزگار او (احسان عزیزی).
- **تبلور اندیشه‌های خیامی در داستان «سایه‌های خسته»** از محمود دولت‌آبادی (جعفر فسایی).
- **تأثیرپذیری خیام از قرآن** و تجلی آموزه‌های قرآنی در اندیشه او (صمد مؤمنی).
- **جایگاه علمی خیام در پرتو تاریخ‌نگاری انتقادی روزنفلد و یوشکویچ** (مصطفی لعل شاطری و شقایق جلیلی).

دانلود کتابچه مقالات همایش

همچنین در این مجموعه، چندین معرفی کتاب از جمله «خیام و عقاب الموت»، «عمر خیام نیشابوری حکیم شاعر»، «رباعیات خیام در منابع کهن» و «صهبای خرد» به چاپ رسیده است.

به گفته دبیران همایش، این رویداد گامی در جهت سامان‌دهی مطالعات خیام‌پژوهی، تقویت پیوند میان مطالعات تاریخی و سیاست‌های علم‌محور ملی، و بازنگری در نحوه بازنمایی خیام در نظام آموزشی و پژوهشی کشور محسوب می‌شود.