«کیچ تصویری» در نقاشیهای روی جلد رباعیات عمر خیام، سخنرانی دکتر آرمان یعقوب پور
دکتر آرمان یعقوب پور، عضو محترم هیأت علمی گروه آموزشی نقاشی دانشکده هنر دانشگاه نیشابور و عضو کمیته علمی همایش ملی "خیام در آینه هنر" مقاله خود را با عنوان «کیچ تصویری» در نقاشی های روی جلد رباعیات عمر خیام در این همایش ارائه کردند.
ایشان در قسمتی از ارائه خود به این موضوع پرداختند که رباعیات اصیل حکیم عمر خیام نیشابوری، از جمله متون ادبی غنی است که علاوه بر بهرهگیری از صنایع و آرایههای ادبی ممتاز، دارای محتوای عمیقی است که به سهولت قابل درک نمیباشد. همین نکته یکی از امتیازات شیوه خیام در رباعیسرایی است که نه تنها در حوزه ادب فارسی بلکه در قلمرو هنر نیز قابلیت بررسی دارد. از آن جمله، میتوان به نقاشیهای روی جلد رباعیات خیام در عصر حاضر اشاره کرد که نه تنها نتوانستهاند غنای متن ادبی رباعیات خیام را بازگو کنند بلکه به دلیل پیشرفت تکنولوژی و فراهم آمدن امکان تکثیر و بازتولید فنی و مکانیکی آثار هنری، جایگاه جاودانی خود را از دست داده و دیگر به سان ابژهای مقدس شناخته نمیشوند. بر همین اساس در دوران صنعتی با پدیدهای به نام «کیچ» روبرو میشویم که عرصههای مختلف زندگی را در برگرفته و فرهنگ و هنر نیز از آن مستثنا نیستند. این واژه به معنای آثار تقلیدی و تکراری و قابل دسترس میباشد و رابطه تنگاتنگی با کلیشهها دارد و احساس رقیق مخاطب را نشانه میرود. مبحثی که با نقاشیهای روی جلد رباعیات خیام در دوران تکنولوژی نسبتی نزدیک دارد و این آثار را با فاکتورهایی همچون دور بودن از ایده، تکرار فرمهای آشنا و رجوع تقلیلگرایانه به سنت همراه میسازد. این پژوهش قصد دارد با تکیه بر دیدگاه دو تن از نظریهپردازان این حوزه به نامهای: «والتر بنیامین» و «تئودور آدرنو»، نگاهی به نقاشی روی جلد کتاب رباعیات خیام در عصر حاضر داشته و مفهوم کیچ تصویری و تقلیل درک مخاطب نسبت به اندیشه خیام را متذکر شود. پرسش این است که چه رابطهای بین نقاشی روی جلد کتاب رباعیات عمر خیام با دیدگاه و جهانبینی او وجود دارد؟
